Suid-Afrika se sogenaamde strategiese olie-reserwes – bedoel as ’n noodbuffer in tye van krisis – is onder toenemende druk, en kenners waarsku dat die land se “veiligheidsnet” minder betroubaar is as wat baie dink.
Die reserwes, wat deur die Strategiese Brandstoffonds bestuur word, moet in beginsel dien as beskerming teen internasionale skokke soos oorlog, voorsieningsonderbrekings of skerp prysstygings. Tog dui ontledings daarop dat hierdie voorraad oor jare verminder het en nie altyd optimaal benut word nie.
Parlementêre kommer het reeds ontstaan oor die vlakke van olie wat in opgaarputte soos dié by Saldanhabaai gehou word. In sommige gevalle staan fasiliteite gedeeltelik leeg, wat vrae laat ontstaan oor die land se gereedheid vir ’n krisis.
Een van die groot probleme is Suid-Afrika se afhanklikheid van invoere. Die land produseer baie min eie ru-olie en moet die grootste deel van sy brandstof invoer om plaaslike vraag te dek. Dit beteken enige ontwrigting in wêreldmarkte word vinnig plaaslik gevoel.
Verder is ’n deel van die strategiese reserwes in die verlede verkoop – onder meer om druk op brandstofpryse te verlig – wat die beskikbare buffer verder verklein het.
Kenners wys daarop dat hierdie reserwes eintlik bedoel is vir noodgevalle, nie vir korttermyn finansiële verligting nie. As die voorraad te laag is, kan Suid-Afrika kwesbaar wees vir skokke soos geopolitieke konflik of onderbrekings in toevoerlyne.
Die situasie word verder bemoeilik deur die afname in plaaslike raffinaderykapasiteit en ’n toenemende afhanklikheid van ingevoerde verfynde brandstof.
Dit alles beteken dat die “veiligheidsnet” waarop die land staatmaak, dunner raak. Sonder voldoende reserwes kan selfs korttermyn ontwrigtings vinnig lei tot tekorte of skerp prysstygings.
Kenners meen dat Suid-Afrika dringend ’n duidelike strategie nodig het om sy olie-reserwes te herbou en beter te bestuur. Sonder dit bly die land kwesbaar – nie net vir internasionale krisisse nie, maar ook vir die daaglikse realiteit van stygende brandstofpryse wat huishoudings en die ekonomie raak.