Terwyl die res van Suid-Afrika op 16 Junie die Soweto-opstand van 1976 herdenk, staan ons as Afrikaners stil by ’n ander hoofstuk van ons geskiedenis. Vir ons is 16 Junie Konsentrasiekampdag – ’n dag waarop ons die duisende vroue en kinders onthou wat tydens die Anglo-Boereoorlog hul lewens verloor het.
Op 16 Junie 1900 het die Britse opperbevelhebber, lord Frederick Roberts, die verskroeide-aarde-beleid amptelik aangekondig. Later sou lord Herbert Kitchener dié beleid met ywer toepas. Die doel was om die Boerkommando’s van voedsel, skuiling en ondersteuning te ontneem. Die slagoffers was egter nie net die burgers op kommando nie, maar ook hul vroue, kinders en bejaarde ouers.
Meer as 30 000 plaashuise is afgebrand. Duisende skure, meulens, gewasse en vee is vernietig. Vrouens en kinders is van hul plase verdryf en na konsentrasiekampe gestuur waar die omstandighede haglik was.
Teen die hoogtepunt van die oorlog was sowat 116 000 Boer-vroue, kinders en bejaardes in die kampe aangehou.
Die syfers bly skokkend.
Altesaam 27 927 Boere het in die konsentrasiekampe gesterf. Van hulle was 22 074 kinders jonger as 16 jaar. Daarby het 4 177 vroue en 1 676 mans gesterf, meestal bejaardes of persone wat nie vir militêre diens geskik was nie.
Dink net daaraan: meer as 22 000 kinders. Kinders wat nooit grootgeword het nie. Kinders wat nooit hul eie gesinne sou hê nie. Kinders wie se grafte vandag nog oor Suid-Afrika versprei lê.
Teen die einde van die oorlog was daar na raming sowat 20 000 weeskinders onder die Afrikanerbevolking.
In sommige kampe het gemiddeld 43 kinders en 15 vroue per dag gesterf gedurende die donkerste maande van die oorlog.
Vir ons is 16 Junie daarom nie net nog ’n datum op die kalender nie. Dit is ’n dag van herinnering. ’n Dag waarop ons terugdink aan die moeders wat hul kinders moes begrawe, die kinders wat sonder ouers agtergebly het, en die gesinne wat alles verloor het.
Op Konsentrasiekampdag eer ons die nagedagtenis van ons vroue en kinders. Ons onthou hul lyding, hul opoffering en hul plek in die geskiedenis van ons volk.
Vir die wêreld is dit dalk net 16 Junie. Vir ons bly dit Konsentrasiekampdag.